|
|
|
كاشی كاری هنری دیرپا و ماندگار |
|
كاشی كاری هنری است ماندگار كه از دیرباز بر مساجد و
اماكن قدیمی كشورمان و نیز اماكن مذهبی جهان نقش بسته
است . بكارگیری انواع مختلف كاشی در تزئینات بناهای
مذهبی و مساجد بیانگر نوعی تقدس است كه در روح كلی
هنرهای اسلامی – ایرانی متجلی است . اوج هنر كاشی سنتی
كه قدیمی ترین سبك آن در مسجد كبود تبریز به كار رفته
در زمان صفویه بوده است . كه امروز در شهرهایی چون
مشهد ، شیراز و تهران نیز آثاری از این هنر به چشم می
خورد . هم اكنون عمده هنرمندان این رشته در اصفهان
قرار دارند . كاشی كاری در رنگ های مختلف تهیه و اغلب
در كتیبه ها ، مغازه ها ، گنبدها و سردر مساجد و
حسینیه ها بكار می رود . ساخت كاشی كه با استفاده از
خاك رس انجام می شود از جمله اموری است كه مراحل مختلف
آن باید با ظرافت و تخصص خاص همراه باشد . این مراحل
نمونه برداری از خاك ، آزمایش و سپس تهیه خمیر و قالب
گیری را شامل می شود . كاشی پس از خارج سازی از قالب
به صورت خام پخت می شود و سپس كار لعاب دهی آن در رنگ
های مورد نظر انجام می گیرد . به دنبال لعاب دادن ،
پخت مجدد صورت می گیرد ، كه با این كار كاشی با یك رنگ
ساده به دست می آسد . این كهشی ، به الوان یا كاشی
معرق معروف است . با وجود آن كه هر رنگ یك نقطه ذوب
دارد اما رنگ های كاشی باید به نحوی تنظیم شود كه نقطه
ذوب همه آنها یكسان شود و این كاری ظریف و تخصصی است .
كاشی انواع مختلف دارد و هر نوع آن دارای كاربردی ویژه
است كاشی مخصوص كتیبه یك نوع آنست كه در بدنه ساختمان
ها و ایوان و گلدسته های مساجد استفاده می شود . كاشی
مخصوص تزئینات جلو محراب و انواع شبكه هاو استفاده در
نورگیری از دیگر انواع مختلف كاشی سنتی است . چند تن
از هنرمندان كاشی ساز اصفهانی در گفتگو با خبرنگار
خبرگزاری جمهوری اسلامی كاشی كاری های موجود از زمان
قاجاریه را در ساختمان های قدیمی تهران و باختران از
كارهای هنری زبده كاشی كاری می دانند . در كاشی هفت
رنگ اصلی به كار می رود كه از تركیب این رنگ ها می
توان ۲۰ رنگ مورد نیاز در كاشی كاری را به دست آورد .
كاشی كاری اصفهانی از معدن لاجورد در كاشان برای مواد
مورد نیاز كاشی در گذشته یاد می كنند و از مفقود شدن
آن سخن می گویند كه شاید خانه سازی بر روی این معدن
سبب این فقدان بوده است . این هنرمندان واردات لاجورد
از خارج را در رژیم گذشته سبب دور ماندن از دستیابی به
خودكفایی در تهیه رنگ عنوان می كنند . هنرمندان
اصفهانی اصیل ترین سبك كاشی كاری را طرح سلجوقی می
دانند و پس از آن طرح های عباسی ، اسلیمی ، قاجاری و
گل و بوته را از لحاظ اصالت در مرحله بعدی قرار می
دهند . كاشی سازی و كاشی كاری در كشورهای تركیه ،
ایتالیا ، مراكش ، و یونان نیز رایج است كه سبكی
متفاوت از سبك ایرانی دارد و ایران در این هنر بخصوص
در كار معرق اصالت خود را حفظ كرده است . یك هنرمند
معرق كار نیاز به كاشی الوان ، نقشه صحیح ، ابزار كار
و خطاط دارد . به همین دلیل است كه هیچ كارگاه كاشی
سازی را نمی توان دید كه در آن نقاش و خطاط وجود
نداشته باشد و به همین سبب كارگاه كاشی سازی با مشاركت
دو یا چند تن از هنرمندان این هنرها ایجاد می شود .
این هنر در اصفهان با توجه به كاشی كاری مسجد عمر
عبدالعزیز در مسجد جامع این شهر قدمتی بسیار دارد . از
كاشی كاران قدیمی اصفهان از استادانی چون زنده یاد
ابراهیم و محمود معصوم زاده ، آقاجان ایلیا ،
ابوالقاسم و عبدالله ایلیا ، حسین موسوی زاده ، سید
جواد ملكوتی و یدالله مختاریان می توان نام برد .
همچنین از نقاشان زبده كاری كه آثارشان در مسجد ، ركن
الملك هم اكنون موجود است باید از مرحوم میرزا
عبدالجواد رجالی یاد كرد . از بهترین نقاشان فعلی این
حرفه هنری اساتیدی چون عباس كرباسیون ، احمد ارژنگ ،
سید جعفر دستیان ، و از خطاطان به حبیب الله فضائلی و
نصرالله معین می توان اشاره داشت هم اكنون ۶ كارگاه
اصلی همراه با ۳ كارگاه فرعی در اصفهان این هنر را
ارائه می دهند . در مورد آثار موجود كاشی كاری در ارج
از ایران باید گفت كار هنرمندان اصفهانی هم اكنون در
اماكن متبركه خارج از ایران یا شیخ نشین های حاشیه
خلیج فارس و نمایشگاه مونترال كانادا دیده می شود .
ضمن آن كه كاشی كاران این شهر هم اكنون در مسجد
هامبورگ مشغول نصب كاشی های ساخت اصفهان در این شهراند
. |
|
|
بازگشت
به صفحه اصلی |
|
|
|
|
